Liên kết và xây dựng mô hình nông nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam
10:00 - 07/09/2018
(Cổng ĐT HND)- Tổng vốn đầu tư của Nhật Bản vào Việt Nam trong lĩnh vực nông nghiệp đạt 0,24 tỷ USD với 42 dự án trong các lĩnh vực trồng trọt, thủy sản, thủy lợi, chăn nuôi, nông nghiệp công nghệ cao.  Chiều nay (6.9), các đại biểu tham dự hội thảo tiếp tục làm việc tại hội trường. 
Phó Chủ tịch Hội NDVN Lương Quốc Đoàn chủ trì hội thảo

Kinh nghiệm xây dựng chính sách nông nghiệp của Nhật Bản 
 
 
Mở đầu buổi làm việc, Phó Chủ tịch Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) Yasushi Tanaka chia sẻ, sự hỗ trợ của JICA đối với lĩnh vực nông nghiệp Việt Nam tập trung vào việc nâng cao năng suất lao động bao gồm phát triển hạ tầng kinh tế, cải thiện chức năng lưu thông hàng hóa của hạ tầng vận tải huyết mạch như đường bộ, cảng biển và hàng không. Ví dụ như: Cảng Lạch Huyện, đường bộ cao tốc Bắc Nam. Cùng với đó, phát triển nền tảng nông nghiệp gồm các hạ tầng nông nghiệp như công trình tưới tiêu, điển hình như Dự án Nâng cấp hệ thống thủy lợi Bắc Nghệ An, cải tạo công trình tưới tiêu đã hỏng, xuống cấp.
 
 
Trong phòng chống thiên tai, ứng phó với rủi ro biến đổi khí hậu như: lũ lụt, hạn hán, JICA đưa ra giải pháp đối với vấn đề ngập mặn của tỉnh Bến Tre, khu vực ĐBSCL và hiện đang thực hiện nghiên cứu hướng tới ban hành chiến lược phòng chống thiên tai của Việt Nam để ứng phó với thiệt hại như lũ lụt thường xuyên xuất hiện do biến đổi khí hậu.  
 
 
JICA còn tạo giá trị gia tăng cao trong nông nghiệp, công nghiệp hóa tăng trưởng bao gồm chuỗi giá trị thực phẩm, tiếp cận đa ngành (ngành cấp 6) thông qua liên kết công tư như Dự án Quy hoạch phát triển ngành nông nghiệp tỉnh Nghệ An (Hợp tác Kỹ thuật) xây dựng chuỗi giá trị thực phẩm cho ngành trồng trọt và chăn nuôi theo nhu cầu thị trường. Đồng thời sử dụng kỹ thuật và bí quyết của doanh nghiệp vừa và nhỏ của Nhật Bản liên quan tới nông nghiệp, đặc biệt là “Ẩm thực”; kết nối nông nghiệp Việt Nam với doanh nghiệp vừa và nhỏ Nhật Bản. Đáp ứng nhu cầu mới và thị trường xuất khẩu đi kèm với sự gia tăng tầng lớp trung lưu gồm các loại hàng hóa như rau, hoa quả, hoa và các sản phẩm tốt cho sức khỏe như sản phẩm từ sữa.
 
 
JICA cũng hợp tác đa dạng hóa khu vực gần đô thị lớn như Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, cải tiến phân phối, kho lạnh. Tại tỉnh Lâm Đồng, JICA giúp tỉnh chế biến thực phẩm, phát triển sản phẩm theo hướng tiếp cận đa ngành (ngành cấp 6) bao gồm du lịch canh nông. Tại tỉnh Nghệ An, JICA góp phần nâng cao năng suất lao động, giá trị gia tăng nhờ cải tạo công trình thủy lợi, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hợp lý, tăng cường tổ chức hội nông dân.
 
 
Về Chiến lược phát triển của Việt Nam trong thời gian tới, theo ông Việt Nam hiện đang trong giai đoạn chuyển đổi từ tăng trưởng cao đột ngột sang tăng trưởng cao có chất lượng, vì vậy cần kiên trì tăng trưởng bền vững là chìa khóa để khai thác tiềm năng cao trong nông nghiệp, phát triển cân bằng lãnh thổ giúp địa phương năng động và hấp dẫn các nhà đầu tư. Trong đó, ông nhất trí với Chiến lược phát triển nông nghiệp với nòng cốt là “Đề xuất Takebe: thực phẩm, nông nghiệp và kiến tạo làng”. Đồng thời, phát triển cơ sở hạ tầng nông nghiệp ổn định, ngành sản xuất liên quan đến nông nghiệp cần tận dụng hiệu quả nguồn tài nguyên có tiềm lực cao trong nước.
 
 
Các nhà sản xuất cần chú trọng thị trường trong nước và mở rộng thị trường xuất khẩu, coi trọng người tiêu dùng, có biện pháp đảm bảo an toàn thực phẩm. Thúc đẩy kinh doanh liên quan đến nông nghiệp thông qua liên kết công tư: Áp dụng kiến thức của doanh nghiệp tư nhân, kỹ thuật và bí quyết, mạng lưới và nguồn vốn.
 
 
Về vai trò của Hội NDVN, JICA đề nghị liên kết với Hội xây dựng mô hình thành công và nhân rộng ra toàn quốc vì Hội có mạng lưới phủ khắp cả 63 tỉnh, thành.

 và sự chủ động của nông dân
 
Trong phần hỏi đáp, Chủ tịch Hội Nông dân Ninh Bình Đinh Hồng Thái đề nghị ông Yasushi Tanaka chia sẻ kinh nghiệm để xây dựng chợ đấu giá nông sản và đề nghị JICA hỗ trợ Việt Nam xây dựng mô hình chợ đấu giá nông sản. Ông Yasushi Tanaka cho biết JICA chú trọng tạo ra chuỗi giá trị, ở Nhật Bản chợ đấu giá giúp bán được sản phẩm với giá cao, tuy nhiên ở Việt Nam vẫn chưa lan tỏa được nhiều sản phẩm, hiện mới chỉ có hoa ở Lâm Đồng được bán đấu giá. JICA chỉ giúp Việt Nam chọn ra 1 sản phẩm nhất định với 1 địa điểm cố định, sau khi thành công Việt Nam sẽ nhân rộng ra các sản phẩm khác và địa điểm khác.
 
 
Về việc chia sẻ thêm kinh nghiệm của Nhật Bản trong việc quản lý phân bón, thức ăn gia súc, thuốc bảo vệ thực vật đảm bảo an toàn Chủ tịch Hội Nông dân Ninh Bình Đinh Hồng Thái, ông Takebe Tsutomu cho biết ở Nhật Bản việc kiểm tra được giao cho các địa phương, tùy vào địa điểm sản xuất, chất lượng thì căn cứ theo luật để có chế tài phạt. Trước hết người nông dân phải có kiến thức để mua và đưa vào sử dụng, các hành vi vi phạm của doanh nghiệp người nông dân phải có con mắt rất nghiêm khắc, sàng lọc trực tiếp. Sau khi Nhật Bản phát hiện ra bệnh bò điên, người tiêu dùng Nhật Bản đã cảnh giác, nghiêm khắc hơn, sản xuất phải truy xuất được nguồn gốc, quy trình sản xuất. 
 
 
Giải đáp ý kiến chuyên gia Nguyễn Lân Hùng mong muốn JICA là cầu nối giới thiệu các hoạt động sản xuất nông nghiệp của Việt Nam đến các nhà khoa học, doanh nghiệp Nhật Bản, để các doanh nghiệp Nhật Bản biết được tiềm năng và phối hợp với bà con nông dân Việt Nam, ông Takebe Tsutomu cho biết doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp Việt Nam chưa nhiều, JICA sẽ tạo ra các mô hình mẫu thành công để hấp dẫn doanh nghiệp. Ngoài ra, JICA và JETRO sẽ phối hợp với nhau để kết nối các doanh nghiệp Nhật Bản và Việt Nam. Với các doanh nghiệp Việt Nam tại các địa phương, JICA sẽ truyền đạt tích cực đến các doanh nghiệp Nhật Bản và mong muốn thông qua ông Takebe Tsutomu truyền đi các thông điệp của nông nghiệp Việt Nam đến các doanh nghiệp Nhật Bản, để hai bên cùng bắt tay hợp tác trong thời gian tới.
 
 
Tiếp đó, hội thảo đã nghe Chủ tịch Hội đồng xúc tiến Nông Lâm Ngư nghiệp Nhật Bản Tanaka Onishi chia sẻ mô hình sản xuất nông nghiệp của bản thân. Ông đầu tư vào trồng hoa hồng, loài hoa yêu thích từ thời sinh viên, yêu cầu đặt ra là làm thế nào xây dựng một hệ thống ổn định giống như sản xuất công nghiệp, giải quyết được vấn đề khác biệt giữa sản xuất nông nghiệp và công nghiệp. Ông áp dụng công nghệ của Hà Lan, hệ thống trồng hoa hồng mini, hệ thống đèn chiếu sáng, tưới tự động tuần hoàn thân thiện với môi trường, giúp tiết kiệm nhân lực. Mô hình này chỉ trong vòng vài tháng đã cho thu hoạch và thu hoạch được quanh năm. Hiện ông canh tác trên 20.000m2 với 2 triệu cây giống/năm, lớn nhất Nhật Bản, chiếm 1/3 thị phần hoa hồng ở Nhật Bản. Hoa hồng mini này rất hấp dẫn, cây rất thấp, nhiều màu sắc đẹp, được người tiêu dùng ưa chuộng, sử dụng trong vườn cây cảnh hoặc làm quà tặng. Ông còn lưu thông phân phối qua nhiều kênh truyền thống trực tiếp ra thị trường như chợ, siêu thị, ngoài ra còn trên truyền hình, internet, xuất khẩu…
 
 
 Ông bày tỏ mong muốn hộ nông dân Việt Nam sẽ sang thăm hộ nông dân Nhật Bản để học tập, góp phần phát triển nền nông nghiệp của Việt Nam.
 
 
Giải đáp ý kiến của đại biểu Bùi Chí Kiên – Ban Kinh tế Trung ương muốn biết rõ hơn kinh nghiệm của Nhật Bản quá trình chuyển đổi từ quy mô sản xuất hộ gia đình nhỏ lên quy mô lớn hơn, ông Tanaka Onishi khẳng định sản xuất hộ cá thể không thể mở rộng quy mô và ổn định sản xuất, buộc phải chuyển sang quy mô lớn. Trong khi đó, vấn đề lớn nhất Nhật Bản gặp phải là vấn đề thiếu sức lao động khi người làm nông nghiệp độ tuổi bình quân 66 tuổi. Để đảm bảo được lực lượng lao động, Nhật Bản hiện đang tiếp nhận thực tập sinh, tu nghiệp sinh, nhờ đó các doanh nghiệp có thể duy trì và phát triển.
  
 
Cố vấn cao cấp về Chính sách phát triển nông nghiệp, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) Yoshihisa Kimura đã giới thiệu “Kinh nghiệm chính sách nông nghiệp của Nhật Bản” tập trung vào 3 lĩnh vực chính: Chính sách đất nông nghiệp, Hợp tác xã nông nghiệp, Dồn điền đổi thửa.
 
 
Hiện diện tích đất canh tác trung bình của một hộ gia đình ở Nhật Bản đã tăng từ 0.88ha (1970)  lên 2.32ha (2012), còn ở Việt Nam mới chỉ đạt 0.61ha (2011). Sẽ có nhiều khó khăn với đất nông nghiệp quy mô nhỏ như: Đưa vào các máy móc nông nghiệp lớn; quản lý nước; đa dạng hoá sử dụng đất nông nghiệp; nông nghiệp công nghệ cao… Do vậy, cần mở rộng quy mô quản lý và đất nông nghiệp cho từng chủ sở hữu, nâng cấp hệ thống tưới tiêu và thoát nước hiệu quả, thiết lập cơ giới hóa nông nghiệp 
 
 
Về chính sách đất nông nghiệp, Nhật Bản đã chuyển đổi mô hình bằng cách công nghiệp hóa nhanh, thiết lập “Luật Nông nghiệp cơ bản” (1961); chuyển đổi “Duy trì các chủ sở hữu nhỏ” sang “Tăng cường các ngành hàng có chọn lọc”; ưu tiên tăng cường sản phẩm chăn nuôi, trái cây và rau củ và phát triển sản xuất lúa quy mô lớn. Kết quả, đến nay, diện tích sở hữu đất trung bình tăng gần 3 lần trong 40 năm; chính sách phát triển nông dân trồng lúa quy mô lớn có thể chưa đủ nhưng vẫn cải thiện một số dự án; đặc biệt, nâng cao tính thanh khoản của đất nông nghiệp.
 
 
Nhật Bản đã đề ra các biện pháp cải thiện năng suất nông nghiệp như thành lập dự án dồn điền đổi thửa, cải tiến đầu tiên (từ năm 1963 đến nay); giảm bớt sự hạn chế trong các quy định tiếp nhận các công ty nói chung liên quan đến việc cho thuê đất nông nghiệp (từ năm 2009); thành lập ngân hàng đất nông nghiệp (từ năm 2014).
 
 
Về Hợp tác xã nông nghiệp, một ví dụ là Dịch vụ của hợp tác xã JA giúp các thành viên cùng marketing các mặt hàng nông sản, bao gồm quảng bá thương hiệu địa phương với các tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp; cùng mua sắm vật tư nông nghiệp và các mặt hàng khác; hướng dẫn canh tác; điều hành hoạt động của “nhà kho lớn” để lưu trữ gạo; giao dịch với ngân hàng...
 
 
Trong dồn điền đổi thửa, Nhật Bản đã thực hiện dồn các ô ruộng nhỏ với nhau, diện tích của các ô ruộng có thể lớn hơn trước đó, mỗi ô đều tiếp giáp với đường giao thông nông thôn, đồng thời nâng cao hiệu quả hệ thống tưới tiêu.
 
 
Lợi ích từ dồn điền đổi thửa đã mang lại cho Nhật Bản xã hội hóa nông thôn, khuyến khích sử dụng chung máy móc, giảm tranh chấp giữa nông dân và đẩy mạnh sự tham gia của nông dân để quản lý thủy lợi nội đồng. Đồng thời, phát triển sản xuất quy mô lớn và đa dạng canh tác bằng cách khuyến khích cho thuê đất, tạo môi trường cho các HTX kiểu mới.
 
 
Giải đáp ý kiến của Chủ tịch Hội Nông dân Kiên Giang Trần Chí Viễn về nâng cao tính thanh khoản của đất nông nghiệp, tổ chức nào giúp định giá hoặc đứng ra làm trung giản để tính thanh khoản cao, ông Yoshihisa Kimura cho biết Nhật Bản có hoạt động quản lý trung gian về đất nông nghiệp, khi tập trung đất nông nghiệp có tỉ lệ % hỗ trợ nhất định cho người nông dân nhằm tăng động lực cho họ, khuyến khích cả người nông dân và doanh nghiệp tập trung đất.
 
 
Về vai trò của Nhà nước trong ngân hàng đất nông nghiệp và cách thức hoạt động của ngân hàng, ông Yoshihisa Kimura chia sẻ để giảm bớt hợp đồng thuê đất trực tiếp giữa doanh nghiệp và nông dân, khi giao dịch thông qua ngân hàng tính hiệu quả được nâng cao hơn, hạn chế tình trạng mất cân bằng, tính cần thiết của ngân hàng ngày càng được nâng cao, trong đó chính quyền cấp cơ sở đứng ra điều phối.
 
 
Những hộ không đồng thuận dồn điền đổi thửa ở vùng sâu, vùng xa, miền núi, thì Nhà nước và địa phương có chính sách hỗ trợ trực tiếp cho các hộ ở đó, góp phần tạo thêm động lực khuyến khích người nông dân, chi phí bản thân người nông dân phải gánh chịu cũng giảm bớt đi. Ngoài ra Nhà nước còn hỗ trợ trang bị thêm máy móc cho người nông dân sau khi dồn điền đổi thửa.
 
 
Cần chú trọng Hợp tác công tư (PPP)
 
 
Trong Kinh doanh nông nghiệp, xây dựng chuỗi giá trị thực phẩm và ngành kinh tế cấp 6, Nhà nước cần chú trọng Hợp tác công tư (PPP). Trong nông nghiệp, PPP  là một hình thức hợp tác còn mới mẻ do dó cơ chế hợp tác vẫn chưa được hình thành như trong xây dựng. Tại Nhật Bản, đã có dự án PPP thành công “Chia sẻ năng lượng mặt trời”, làm nông nghiệp kết hợp với tạo ra điện năng. Ánh sáng mặt trời một phần chiếu sáng cho cây trồng, một phần được hấp thụ vào tấm quang điện mặt trời với tỷ lệ che nắng trên 30%. Điện năng được tạo ra có thể được sử dụng để bán cho lưới điện quốc gia.
 
 
Giải đáp ý kiến của Chủ tịch Hội NDVN Thào Xuân Sùng về kinh nghiệm của Nhật Bản xử lý tình trạng “vùng rỗng nông thôn”, người dân di cư đến thành phố, các chuyên gia Nhật Bản chia sẻ Nhà nước có chính sách giữ chân người dân ở lại nông thôn, ví dụ hỗ trợ tiền trợ cấp cho các tổ chức điều phối, tạo ra cơ hội về kinh doanh nông nghiệp… qua đó chấn hưng, phát triển kinh tế ở vùng nông thôn, hạn chế sự rời bỏ vùng nông thôn.
 
 
Kết thúc buổi làm việc chiều, Phó Chủ tịch Hội NDVN Lương Quốc Đoàn khẳng định, hội thảo đã nghe 7 chuyên đề, gồm 2 chuyên đề của Việt Nam là vai trò, vị trí của Hội, Hội NDVN tham gia phát triển nông nghiệp, xây dựng NTM và giai cấp nông dân Việt Nam; thực trạng nông nghiệp, nông dân, nông thôn Việt Nam và 5 chuyên đề của các chuyên gia Nhật Bản. Phó Chủ tịch yêu cầu các đại biểu tiếp thu, lắng nghe, vận dụng trong phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn tại địa phương.
 
 
Ngày mai, hội thảo tiếp tục làm việc.
 

Một số hình ảnh tại buổi làm việc:


Phó Chủ tịch Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) Yasushi Tanaka chia sẻ tại hội thảo


Chủ tịch Hội đồng xúc tiến Nông Lâm Ngư nghiệp Nhật Bản Tanaka Onishi phát biểu tại hội thảo

 

Chuyên gia Nguyễn Lân Hùng mong muốn JICA là cầu nối giới thiệu được các hoạt động sản xuất nông nghiệp của Việt Nam đến các nhà khoa học, doanh nghiệp Nhật Bản


Quang cảnh hội thảo chiều 6.9

Thế
Thêm bình luận :
Họ và tên
Email
Bến Tre - Nâng cao giá trị vườn bưởi nhờ Quỹ Hỗ trợ nông dân